Lata 50 moda damska – styl, ikony i najważniejsze trendy

Moda damska lat 50. to przede wszystkim kobiecość podkreślona talią osy i szerokimi spódnicami, a jej ikonami stały się m.in. Audrey Hepburn i Marilyn Monroe. Z artykułu dowiesz się, jakie trendy były wtedy najważniejsze i co z tej epoki warto nosić dziś.

Co definiowało damski styl lat 50.?

Koniec II wojny światowej wyzwolił tęsknotę za luksusem i elegancją. Rewolucję przyniósł w 1947 roku Christian Dior kolekcją New Look, która na pierwsze lata dekady narzuciła sylwetkę klepsydry. Jej znakiem rozpoznawczym stała się mocno zaakcentowana talia, nazywana często talią osy, oraz spódnica sięgająca zaledwie 39,5 cm od ziemi, co dodawało całości lekkości i przepychu. W późniejszych sezonach dominująca linia zaczęła się upraszczać, a obok diorowskich projektów pojawiły się bardziej smukłe i naturalne fasony.

Wraz z upływem dekady rosła różnorodność. Zamiast jednego narzuconego kroju kobiety wybierały między tiulowymi spódnicami a spódnicami ołówkowymi, które podkreślały figurę. Projektanci tacy jak Cristobal Balenciaga czy Charles James eksperymentowali z formą, a pod koniec lat 50. wpływ Coco Chanel przywrócił modzie prostotę – w jej kolekcjach pojawiły się krótkie marynarki z mosiężnymi guzikami, które noszono rozpięte, by wyeksponować bluzkę.

Nowa sylwetka Christiana Diora z 1947 roku – z szeroką spódnicą mierzącą 39,5 cm od ziemi i taliowaną marynarką Bar Jacket – przywróciła kobietom radość z ubierania się.

Ikony, które wyznaczały trendy

Audrey Hepburn

Aktorka, której kariera rozkwitła po „Rzymskich wakacjach”, zrewolucjonizowała podejście do elegancji. Współpracując z Hubertem de Givenchy, stworzyła styl oparty na prostocie – jej znakiem rozpoznawczym stała się mała czarna ze „Śniadania u Tiffany’ego”, spodnie cygaretki, golfy i płaskie baleriny. Hepburn jako pierwsza gwiazda tak odważnie postawiła na wygodę, nie rezygnując z klasy. Do tego dość często używała dużych okularów przeciwsłonecznych – to właśnie one stały się jej kolejnym atrybutem.

Marilyn Monroe

Jej wizerunek zdefiniował glamour całej epoki – platynowe włosy, zmysłowe kreacje i bijący z ekranu seksapil. Monroe nosiła zarówno sukienki sweetheart, podkreślające ramiona i dekolt, jak i obcisłe fasony pokroju ołówkowych spódnic. Jej styl na nowo definiował kobiecość, a projektantka Helen Rose szyła dla niej stroje do takich filmów jak „Mężczyźni wolą blondynki”.

Grace Kelly

Zanim została księżną Monako, jako aktorka lansowała nienaganną, arystokratyczną elegancję. Jej suknia ślubna z 1956 roku – z długim koronkowym rękawem i taliowaną górą – do dziś jest uznawana za jedną z najpiękniejszych w historii. Wcześniej nosiła głównie sukienki o prostym, dopasowanym kroju, często z rozkloszowanym dołem, które podkreślały naturalną urodę. Jej styl zainspirował zresztą wiele dekad później Kate Middleton.

Sophia Loren

Włoska aktorka zasłynęła nie tylko talentem, ale i figurą klepsydry. W latach 50. nosiła wiele dopasowanych, wyszczuplających sukienek, chętnie z dekoltem halter, oraz efektowną biżuterię. Jej naturalny urok i pewność siebie uczyniły ją symbolem śródziemnomorskiego piękna.

Sukienki – od Nowego Ładu po spódnice poodle

Dominacja dwóch fasonów

W latach 50. sukienka była podstawą garderoby – zastępowała to, czym dziś są t-shirt i dżinsy. Krój dolnej części przyjmował zwykle jedną z dwóch form: rozkloszowaną literę A, sięgającą do połowy łydki, lub wąską spódnicę ołówkową, opinającą biodra. Górna część miała opływowe, wąskie ramiona, a talia była mocno zaznaczona. Sukienki szyto z bawełny, wełny, lnu, a także z włókien syntetycznych – rayonu czy poliestru – które dopiero zdobywały popularność.

Na wieczór wybierano tkaniny bardziej strojne, takie jak jedwabny szantung, tiul czy organza. Modele dzienne, zwłaszcza domowe, to często sukienki shift z bawełny. W późniejszej części dekady upowszechniła się sukienka koktajlowa – długa jak na dzień, ale bogato zdobiona, idealna na mniej formalne przyjęcia.

Spódnica poodle i wzory

Zaprojektowana przez Julię Lynne Charlot spódnica poodle miała krój z koła i była zdobiona charakterystycznym wzorem psa pudla, choć pojawiały się też inne aplikacje. Noszono ją z dzianinowymi kardiganami i bluzkami, tworząc swobodny, a jednocześnie wesoły zestaw na co dzień. Poodle skirt idealnie oddawała ducha zabawy, jaki wkradł się do mody młodzieżowej. Kobiety chętnie sięgały również po desenie w groszki, kratę i motywy kwiatowe.

Mała czarna jako symbol elegancji

Choć sukienka w tym kolorze istniała już wcześniej, dopiero Audrey Hepburn nadała jej rangę ponadczasowego klasyka. Projekt od Givenchy – prosty, bez rękawów, do połowy łydki – udowodnił, że minimalizm potrafi być niezwykle wyrafinowany. Od tego momentu mała czarna na stałe weszła do kanonu stroju wieczorowego i koktajlowego.

• sukienki z rozkloszowaną spódnicą w kształcie litery A,
• wąskie sukienki ołówkowe opinające biodra,
• sukienki typu shift, bawełniane i wygodne na co dzień,
• modele koktajlowe z szyfonu, tiulu lub jedwabnego szantungu.

Dodatki, które budowały całość stylizacji

Rękawiczki jako element obowiązkowy

Bez nich żaden damski ubiór nie był kompletny. W ciągu dnia noszono rękawiczki do nadgarstka, często dobrane kolorystycznie do torebki i kapelusza. Wieczorem obowiązywały rękawiczki operowe sięgające do łokcia, nadające każdej kreacji nutę dramatyzmu. Wykonane z delikatnej skóry lub koronki, stanowiły kwintesencję szyku.

Kapelusze, chusty i okulary

Nakrycie głowy uzupełniało każdą stylizację. Panie sięgały po kapelusze rozmaitych kształtów – od małych toczków po modele z szerokim rondem. Popularne były też chustki na włosy, wiązane pod brodą lub na karku, lansowane przez gwiazdy pin-up. Audrey Hepburn dodała do tego zestawu duże, ciemne okulary przeciwsłoneczne, które błyskawicznie stały się znakiem rozpoznawczym eleganckiego luzu.

Obuwie – koci obcas i spiczaste noski

Do codziennych stylizacji kobiety nosiły kitten heels – czółenka na niskim obcasie, zapewniające wygodę. Na wieczór wybierano wyższe szpilki lub czółenka o spiczastych noskach, które pod koniec dekady zaczęły się zaokrąglać. Buty wykonywano z miękkiej skóry, zamszu, aksamitu, a nawet meshu, w kolorach od klasycznej czerni po złoto. W Polsce lat 50. popularność zdobyły też buty na kauczukowej podeszwie, dorabiane u szewca, które stały się symbolem subkultury bikiniarzy.

Makijaż i fryzury

Ideałem był makijaż podkreślający naturalną urodę. Dominowała blada, porcelanowa cera, mocno zaakcentowane oczy i brwi oraz wyraziście pomalowane usta. Brigitte Bardot lansowała charakterystyczną kreskę na górnej powiece, która dodawała spojrzeniu kociego wyrazu. Fryzury albo układały się w gładkiego pazia – włosy myte raz w tygodniu, podwinięte z tyłu i szczotkowane rano – albo w figlarną fryzurę pin-up z wysoką grzywką i bandaną przewiązaną na lokach.

Kitten heels to czółenka na niskim, często zaledwie kilkucentymetrowym obcasie, które łączyły wygodę z niezwykłą kobiecością – idealne do codziennego użytku.

Polski wymiar mody lat 50.

Między cenzurą a pomysłowością

W Polsce rzeczywistość pojałtańska odcięła kobiety od zachodnich trendów, więc same szukały sposobów na elegancję. Z firanek, zasłon, a nawet spadochronów szyto sukienki i kostiumy angielskie. Władza lansowała wzór kobiety pracującej w fartuchu i szerokiej spódnicy w stonowanych kolorach, ale ulica i tak inspirowała się przedrukami z paryskich żurnali, publikowanymi m.in. w tygodniku „Przekrój”.

„Kociaki” i „bikiniarze” – młodzieżowy bunt

Pierwsza polska subkultura wyrosła z fascynacji amerykańskim kinem. Dziewczyny zwane kociakami nosiły krótkie sweterki, spódnice z koła i nylonowe pończochy, chłopcy zaś – krawatto, czyli własnoręcznie zdobiony krawat, długie marynarki i buty na kauczukowej podeszwie. Ich wygląd był manifestem wolności, a przy tym wyrazem krytyki szarej socrealistycznej codzienności.

Moda Polska i dziedzictwo Jadwigi Grabowskiej

W 1958 roku powstało przedsiębiorstwo Moda Polska, założone przez Jadwigę Grabowską, która już wcześniej prowadziła na Marszałkowskiej butik Feniks. Jej projekty – inspirowane paryskimi trendami, ale dostosowane do polskich realiów – zapewniły kobietom namiastkę luksusu. Grabowska, porównywana z Coco Chanel, przez kolejne dekady wyznaczała kierunek polskiej mody, udowadniając, że nawet za żelazną kurtyną można ubierać się z klasą.

Lata 50. na zawsze zmieniły kobiecą modę – od diorowskiej sylwetki klepsydry po minimalistyczną elegancję Hepburn, a wiele tamtych fasonów wciąż inspiruje współczesnych projektantów.