Gianni – włoski kreator mody, życie i kariera

Gianni Versace to włoski wizjoner mody, który zrewolucjonizował świat haute couture, łącząc luksusowy klasycyzm z jawną seksualnością i tworząc globalne imperium. Jego odważne projekty, inspirowane sztuką antyczną, na zawsze zmieniły sposób postrzegania glamouru. W tym tekście poznasz szczegółową historię jego życia, kluczowe momenty kariery oraz okoliczności tragicznej śmierci kreatora, który wprowadził na wybiegi erę supermodelek.

Reggio Calabria – początki w pracowni matki

Giovanni Maria Versace przyszedł na świat 2 grudnia 1946 roku w Reggio Calabria, na południu Włoch. Jego matka, Francesca, prowadziła własny zakład krawiecki i sklep z odzieżą, co sprawiło, że przyszły projektant od najmłodszych lat przebywał w otoczeniu tkanin, nici i wykrojów.

Ojciec, Antonio, zajmował się sprzedażą węgla i nie był związany ze światem mody. Młody Gianni unikał rówieśników, każdą wolną chwilę spędzając w szwalni. Samodzielnie uczył się szycia, tworząc szmaciane lalki ze skrawków materiałów znajdowanych na podłodze. Mając zaledwie dziewięć lat, zaprojektował swoją pierwszą sukienkę, a już jako czternastolatek zyskał stałą, zamożną klientkę – żonę lokalnego burmistrza.

Edukacja i wpływy artystyczne

Uczęszczał do Liceo Classico Tommaso Campanella, gdzie zgłębiał łacinę i starożytną grekę. To właśnie historia starożytnej Grecji, dominująca w krajobrazie jego rodzinnych stron, wywarła przemożny wpływ na jego późniejszą estetykę. Drugim istotnym źródłem inspiracji stał się dla niego Andy Warhol, którego pop-artowa odwaga rezonowała z wizją młodego Włocha.

Od projektanta freelancera do własnego imperium

Mimo studiów architektonicznych w Mediolanie, powołaniem Versace okazała się moda. W wieku 26 lat porzucił architekturę i rozpoczął karierę jako projektant freelancer, tworząc pierwsze kolekcje dla takich włoskich domów mody jak Genny, Callaghan czy Alma. Przełomowy okazał się rok 1974, kiedy to powstała jego pierwsza, całkowicie samodzielna linia o nazwie Complice.

W 1975 roku zaprezentował premierową kolekcję odzieży skórzanej. Trzy lata później, 28 marca 1978, w mediolańskiej Galerii Sztuki Palazzo della Permanente, pokazał swoją pierwszą sygnowaną kolekcję damską na sezon jesień/zima pod własną marką. We wrześniu tego samego roku dołączyła do niej także kolekcja męska. Data ta uznawana jest za oficjalny początek domu mody Versace.

Wojna estetyk z Armanim

Lata 80. w Mediolanie stały się areną starcia dwóch gigantów, reprezentujących skrajnie odmienne wizje kobiecości. Z jednej strony stał Giorgio Armani, stawiający na stonowane barwy i androgeniczny look. Z drugiej – Gianni Versace, który w wywiadach otwarcie deklarował: „Chcę kobiet z biustem i pupą. Mężczyzna to mężczyzna, kobieta to kobieta”.

Armani ubiera żonę, Versace ubiera kochankę – to powtarzane przez media zdanie doskonale oddawało różnicę między oboma kreatorami.

Jego estetyka opierała się na sprzeciwie wobec zasadom dobrego smaku. Sam twierdził: „Nie wierzę w dobry gust”, co znajdowało odzwierciedlenie w odważnych nadrukach, żywych kolorach i seksownych krojach. Wprowadził do swoich kolekcji metalowe elementy, a charakterystycznymi symbolami marki stały się głowa Meduzy oraz grecki ornament – meandr.

Zjawisko supermodelki i związki z popkulturą

Gianni Versace był prekursorem pojęcia supermodelki. To on wprowadził na wybiegi i do kampanii reklamowych modelki, które stały się ikonami epoki. Jego pokazy mody były wydarzeniami medialnymi, a samo pojawienie się na nich gwiazd takich jak Naomi Campbell, Cindy Crawford czy Claudia Schiffer urosło do rangi spektaklu.

Przełomowym momentem stał się finał pokazu kolekcji z 1991 roku, gdy Linda Evangelista, Cindy Crawford, Naomi Campbell i Christy Turlington zeszły z wybiegu, śpiewając „Freedom! ’90” George’a Michaela. Moment ten przeszedł do historii jako symboliczny początek złotej ery supermodelek.

Gwiazdy w projektach Versace

W świecie jego klientów znajdowały się największe osobistości popkultury. Projektował kostiumy sceniczne dla Eltona Johna, Madonny i Tiny Turner, a także dla zespołów baletowych, współpracując z mediolańską La Scalą. W 1995 roku na premierę filmu „Cztery wesela i pogrzeb” Elizabeth Hurley założyła czarną kreację Versace ozdobioną wielkimi złotymi agrafkami – suknia ta z dnia na dzień stała się ikoniczna i wyniosła ją na szczyty sławy.

Stałą klientką i przyjaciółką kreatora była księżna Diana, która po rozwodzie z księciem Karolem chętnie wybierała jego projekty. Fioletowa, obcisła suknia maxi, w której pojawiła się na okładce „Harper’s Bazaar”, do dziś uznawana jest za jeden z najważniejszych projektów tamtej dekady.

Dramat 15 lipca 1997 roku

Rankiem 15 lipca 1997 roku Gianni Versace jak zwykle wyszedł z willi Casa Casuarina przy Ocean Drive w Miami Beach, aby kupić poranną prasę. Gdy wracał, na schodach swojej rezydencji został dwukrotnie postrzelony w głowę przez czekającego na niego mężczyznę. Zmarł na miejscu.

Sprawcą okazał się 27-letni Andrew Phillip Cunanan, seryjny morderca znajdujący się na liście dziesięciu najbardziej poszukiwanych przestępców FBI. Wcześniej był on podejrzewany o cztery inne zabójstwa, a w jego furgonetce znaleziono wycinki prasowe dotyczące poprzednich ofiar. Osiem dni po zastrzeleniu projektanta, osaczony przez policję Cunanan popełnił samobójstwo na łodzi mieszkalnej zacumowanej kilka kilometrów od Casa Casuarina. Strzelił sobie w usta z tej samej broni, której użył do zabicia Versace.

Nierozwikłane motywy zbrodni

Do dziś motywacja mordercy pozostaje niejasna. Niektóre teorie zakładały, że obaj mężczyźni poznali się wcześniej w klubie w San Francisco, jednak rodzina kreatora stanowczo temu zaprzeczała. Pojawiły się również spekulacje o zleceniu mafijnym – śledczy na miejscu zbrodni znaleźli martwego białego gołębia, co bywa interpretowane jako symbol mafijnego ostrzeżenia.

Były partner projektanta, Antonio D’Amico, w wywiadzie z 2015 roku przyznał, że Versace mógł mieć długi wobec włoskiej mafii, co podsyciło teorie spiskowe. W sprawie zabójstwa pojawił się też wątek wadliwie działającego monitoringu – 15 lipca żadna z kamer wokół willi nie zarejestrowała zdarzenia, a wszyscy ochroniarze przebywali poza posesją.

Sukcesja i dziedzictwo po śmierci kreatora

Śmierć Gianniego Versace wstrząsnęła światem mody. Na mocy jego testamentu 50 procent udziałów w imperium odziedziczyła jego uwielbiana siostrzenica, 11-letnia wówczas Allegra Versace. Dziewczynka weszła w posiadanie majątku szacowanego na około pół miliarda dolarów, jednak jej pełne przejęcie udziałów musiało poczekać do osiągnięcia przez nią pełnoletności.

Za stery domu mody natychmiast musiała chwycić Donatella Versace, młodsza siostra projektanta, jego największa muza i powierniczka. Początki były dla niej niezwykle trudne. „Cały świat patrzył na mnie, a 99 procent ludzi uważało, że nie dam rady” – mówiła w wywiadzie dla „Guardiana” w 20. rocznicę śmierci brata. Krytycy nie pozostawiali na niej suchej nitki, a pierwsze kolekcje sygnowane jej nazwiskiem spotykały się z ostrą krytyką.

Trudne lata Donatelli

Donatella zmagała się w tym czasie z uzależnieniem od narkotyków, a kilka nieudanych operacji plastycznych stało się obiektem bezlitosnych komentarzy mediów. Równocześnie z anoreksją walczyła jej córka Allegra, która w 2007 roku, ważąc zaledwie 32 kilogramy, trafiła na leczenie do nowojorskiej kliniki. Mimo tych przeciwności, siostra Gianniego przetrwała kryzys, odbudowała pozycję marki i z czasem sama stała się ikoną feminizmu w branży modowej.

Partner życiowy i zapis testamentu

Od 1982 roku aż do śmierci u boku Gianniego trwał Antonio D’Amico, były model i projektant linii sportowej Versace. W testamencie otrzymał on kilka milionów dolarów, dożywotnią miesięczną rentę w wysokości 26 tysięcy euro oraz prawo do zamieszkania w posiadłościach nad jeziorem Como. Donatella, która nigdy nie była przychylnie nastawiona do partnera brata, podważyła jednak ten ostatni zapis. Casa Casuarina, miejsce tragedii, została sprzedana na aukcji w 2013 roku za 41,5 miliona dolarów inwestorowi Joe Nakashowi.

Wpływ na popkulturę i współczesna pamięć

Historia życia i śmierci Gianniego Versace stała się kanwą dla licznych produkcji filmowych. W 2018 roku stacja FX wyprodukowała głośny, nagradzany serial „The Assassination of Gianni Versace: American Crime Story”. W postać kreatora wcielił się Édgar Ramírez, w roli Donatelli wystąpiła Penélope Cruz, a Antonio D’Amico zagrał Ricky Martin. Produkcja zdobyła uznanie krytyków i przybliżyła tragiczne losy projektanta nowym pokoleniom.

Pozostawił po sobie nie tylko markę o globalnym zasięgu, ale i zupełnie nowe standardy w postrzeganiu związku między światem mody, sztuki i celebrytów.

Data 2 grudnia – jego urodziny – pozostaje dniem szczególnym dla miłośników luksusu na całym świecie. Gianni Versace został pochowany nad jeziorem Como, w Moltrasio, a Elton John zadedykował mu wydany w 1997 roku album „The Big Picture”.

Filmowa chronologia kostiumów

Versace traktował projektowanie kostiumów filmowych i teatralnych jako równorzędne wobec kolekcji modowych. Poniższe zestawienie przedstawia wybrane produkcje, do których stworzył stroje: